محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود
188
تحفه خانى ( فارسى )
و متعاقب اسباب سدّه دارد مىشود پس موجب زيادتى سده باشد و ثانى تحليل به قوت كه بدين سبب لطيف اخلاط و رقيق ماده سدّه بتحليل تمام نهرفته و كثيف و غليظ آن متحجر شده و اصعب از سده آنست كه در عروق حادث شود و اصعب ازين آنست كه در شرائين واقع شود و اصعب از همه آنست كه در اعضاى رئيسه واقع شود . [ 90 ] مقاله در بيان معالجات اورام و بسط و شق بقانون كلّى و از قانون و قواعد معالجه اورام آنست كه هرگاه كه ورم در عضوى كه مجاور اعضاى رئيسه نباشد صواب آنست كه ابتدا در علاج او بر برادعات و جاذبات بجانب خلاق توجه ماده كنند و بتدريج خلط محلات با رادعات بايد كرد تا انتهاى ورم اين قاعده را مرعى بايد داشت و در انتها اختصار بر محلات بايد شد و در انحطاط ورم بر محل بايد كرد و اين قواعد بعد از استفراغ بدن از خلط فاسد موجب ورم مرعى دارند اتم و اولى است و بروادع در اورام حاره البته بايد كه از ادويه بارده صرفه باشد و در اورام بارده البته بايد كه رادع بارد صرف نباشد بلكه مخلوط باشد بادويه حاره كه در ايشان قبض باشد تا قوت عضو و رادع را نگاه دارد و آن ادويه مثل اذخر است كه خلال مامو نيست و اظفار الطيب و محلات در اورام بارده رخوه واجبست كه منشف و مجفف پيشتر باشد از آن جمله اورام حاره استعمال مىبايد و قاعده و قانون ديگر اينست كه هرگاه كه اورام حادث بسبب اسباب بادى باشد مثل ضربه و سقطه در آن ورم اثر امتلا از اخلاط نباشد قاعده و قانون علاج درين مقام اينست اولا تدبير با رخا و تحليل